Lees hier het volledige juryrapport

Foto: 

De juryleden

De juryleden waren Christoph Grafe (voorzitter),  Klaas Goris,  Johan Lagae,  Iwan Strauven, Peter Swinnen, Cecile Jacobs (secretaris)

Het juryrapport

De jury van de Cultuurprijs Vlaanderen voor Architectuur heeft beslist om deze prijs toe te kennen aan Paul Vermeulen voor zijn bijzondere bijdrage aan het intellectuele klimaat en de Vlaamse architectuurcultuur. Vermeulen is een praktiserende architect die schrijft, en een criticus die ook bouwt. Deze combinatie, een bewuste keuze die hij nu al bijna drie decennia vast heeft weten te houden, maakt de positie van Vermeulen uniek, niet alleen in Vlaanderen, maar in heel het Nederlandse taalgebied en zelfs op Europese schaal. Vanuit een sterk persoonlijk engagement zoekt Vermeulen niet zozeer de polemiek maar wil hij reflecteren over de eigen discipline. In die continue bevraging, ook van zijn eigen oordeel, komt architectuur als autonome discipline maar ook nadrukkelijk als maatschappelijk ingebedde praktijk naar voren.  Zoals Paul Vermeulen het zelf ooit formuleerde: ‘Het aanwijzen van architecturale kwaliteit is geen bewijsvoering - er is altijd een speld tussen te krijgen - maar een afweging die het brede maatschappelijke veld waar de architectuur zich ophoudt, bestrijkt.’

Vermeulens werk kenmerkt zich volgens het oordeel van de jury door een zeldzame combinatie van scherpte van observatie en analytische grondigheid die gepaard gaat met aandacht voor het ambacht, zowel van het schrijven als voor het maken van gebouwen. Om het object van zijn analyse te benaderen, maakt hij schijnbaar moeiteloos gebruik van een breed referentiekader waarin onder meer zijn liefde voor de literatuur doorwerkt. Op exemplarische wijze weet hij architectuur in al haar concrete, tastbare realiteit te benoemen en haar tegelijk in te bedden in een bredere cultuur. Architectuurkritiek wordt voor Vermeulen gevoed door zeer precies te kijken en te analyseren naar de dingen die ons omgeven, en door de onzichtbare ideeën, verwachtingen en maatschappelijke denkbeelden. Door hun heldere schrijfstijl en hun directe, aansprekende karakter – verschillende van zijn kritieken hebben de vorm van een brief – tonen zijn talrijke artikelen, voor zowel vaktijdschriften als de publiekspers, dat het discours over architectuur voor een geïnteresseerd groot publiek zeer toegankelijk kan zijn.  Vermeulen zelf heeft ooit ‘een naïef enthousiasme voor de straten en gebouwen van mijn geboortestad’ als de reden aangevoerd voor zijn keuze om architect te worden. Dit naïeve enthousiasme blijft, ondanks de literaire verfijning en precieze bestudering van gebouwen, een krachtige drijfveer die Vermeulen altijd op zijn lezer weet over te dragen.

Het is ongetwijfeld zo dat de aandacht voor architectuur in Vlaanderen de laatste jaren is toegenomen. Toch blijft de ruimte voor het ontwikkelen en publiek maken van een grondige reflectie over architectuur als culturele expressie schaars. Het actuele spreken over architectuur getuigt immers vaak van een bijzondere aandacht voor het spectaculaire, het nieuwe, het onmiddellijke. Teksten die de lezer meenemen in de soms complexe overwegingen die aan gebouwen ten grondslag liggen zijn vooral in de publiekspers schaars geworden. Vermeulens architectuurkritieken daarentegen vertrekken vanuit een aandacht voor de traagheid en de longue durée van de architectuur, ook wanneer hij over een actuele praktijk schrijft. Vanuit de fundamentele overtuiging dat het debat over architectuur in Vlaanderen dringend nood heeft aan goed krachtig cultuur van bevlogen en deskundige architectuurkritiek, wil de jury met deze prijs de stille stem van Paul Vermeulen een breder forum geven en ook anderen, ontwerpers èn wetenschappers, aanmoedigen om dit voorbeeld te volgen.

Corporate partners

Retail Estates

Cultural partners